T24 Ankara Büro
PKK ile bağlantılı olduğu iddiası nedeniyle Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) dağıtılması için askeri yöntemler de dahil olmak üzere Bağdat yönetimiyle askeri ve diplomatik ilişkilerini artıran Ankara’nın talebi nihayet yanıt buldu. Şengal (Sincar) Dağı’nda gerçekleştirilen bir törenle, büyük çoğunluğu Ezidi olan YBŞ ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ), toplamda 4 bin 165 kişiyle Irak’ın federal güvenlik sistemine entegre edildi.
Bu entegrasyonla birlikte YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri yapısına son verilmesi, silahların devlet kontrolüne alınması ve Şengal’deki askeri pozisyonların Irak ordusuna devredilmesi işlemleri başlatıldı. Ankara’nın dikkatle izlediği bu gelişme, Irak’ın egemenliğini güçlendirmek ve yıllardır uygulanamayan 2020 Şengal Anlaşması’nın hayata geçirilmesi açısından yeni bir aşamanın habercisi niteliğinde.
YBŞ ve YJŞ’nin Bağımsız Askeri Yapısı Sona Eriyor
Şengal Dağı’nda Irak ordusu ile YBŞ-YJŞ komutanlıklarının katılımıyla düzenlenen etkinlikte, her iki yapının Irak federal güvenlik sistemine entegrasyonu hakkında anlaşma kamuoyuna açıklandı. YBŞ Komutanlığı, 4 bin 165 kişinin devletin güvenlik sistemi bünyesine katılacağını ve bağımsız askeri ilişkilerinin sona ereceğini duyurdu.
Törene Irak Başbakanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Falih ez-Zeydi’nin temsilcileri, Ninova Valisi ve üst düzey Irak ordusu yetkilileri katıldı. Başbakanın mesajında, entegrasyonun devlet otoritesinin pekiştirilmesi, silahların devlet kontrolünde toplanması ve Şengal’in güvenliğinden federal makamların sorumlu olması bakımından önemli bir adım olduğu ifade edildi.
Irak hükümeti, sürecin yalnızca güvenlik alanındaki düzenlemelerle sınırlı kalmayacağını; Ezidi toplumunun haklarının korunması, terör saldırılarında mağdur olan ailelerin tazmin edilmesi ve Şengal’in yeniden inşası için de adımlar atılacağını belirtti.
Askeri Mevziler Irak Ordusuna Devrediliyor
Irak Güvenlik Medyası Ağı Başkanı Korgeneral Saad Maan, Irak Haber Ajansı’na (INA) yaptığı açıklamada entegrasyonun ilk aşamasının ortak komitelerin denetiminde başladığını bildirdi. Maan, Şengal Dağı’ndaki bazı stratejik noktaların devralma işlemlerinin başlatıldığını, diğer mevzilerin de önümüzdeki günlerde Irak ordusuna teslim edileceğini aktardı.
Sürecin yalnızca personelin güvenlik kurumlarına alınmasını kapsamadığını vurgulayan Maan, hafif, orta ve ağır silahların sınıflandırılacağını; bunların görev ve sorumluluklarının belirleneceğini söyledi. Uygun görülen birimlere yerleştirileceği ifade edildi.
Entegrasyonun Irak ordusu ve polis teşkilatları bünyesinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Kadınların güvenlik birimlerine katılımının da belirlenen prosedürler doğrultusunda olacağı bildirildi. Iraklı yetkililer sürecin birkaç gün içinde tamamlanmasını hedeflediklerini duyurdu.
YBŞ: Anlaşmanın Başarı Oranı Uygulanmasına Bağlı
YBŞ Komutanlığı yaptığı açıklamada Irak’ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine bağlılık vurgusu yaparak federal hükümetle anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Açıklamada YBŞ ve YJŞ’nin bağımsız askeri ilişkilerine son verileceği ve silahların devlet kontrolüne geçeceği belirtildi.
Entegrasyon kararının tek başına yeterli olmayacağına dikkat çeken YBŞ Komutanlığı, anlaşmanın tüm maddelerinin uygulamaya konulması gerektiğini vurguladı.
2020 Şengal Anlaşması Yeniden Gündemde
Iraklı siyasi ve güvenlik uzmanları entegrasyonun 2020 yılında imzalanmış ancak sahada yeterince uygulanamamış olan Şengal Anlaşması açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu söylüyorlar. Anlaşmanın temel hedefleri arasında bölgede güvenlik ile idari otoritenin Irak devleti tarafından kontrol edilmesi, silahlı yapıların durumunun düzenlenmesi ile yerel yönetimin yeniden yapılandırılması yer alıyor.
Uzmanlar yıllardır farklı silahlı grupların varlığına bağlı olarak çözülemeyen güvenlik meselesinin entegrasyon sayesinde tekrar ele alınabileceğini dile getiriyorlar. Ancak sürecin tamamlanabilmesi için yalnızca silahlı güçlerin federal sisteme dahil edilmesinin değil; sivil yönetimin oluşturulmasının da gerekli olduğu belirtiliyor.
Ankara-Bağdat İlişkileri Ve Kalkınma Yolu Boyutu
Entegrasyon Türkiye-Irak ilişkileri açısından önemli bir boyut taşıyor; zira Türkiye PKK’nın Irak’taki varlığını uzun süredir bir güvenlik sorunu olarak gündeme getiriyor. Ankara, bölgedeki silahlı yapıların ortadan kaldırılmasını ve buranın Irak devleti tarafından kontrol edilmesini bu bağlamda takip ediyor.
Iraklı siyasi ve stratejik uzman Hüseyin Allavi ise entegrasyonun Türkiye ile Irak arasındaki silahlı grupların faaliyetlerinin sona erdirilmesine yönelik mutabakatların yerine getirilmesine katkıda bulunabileceğini belirtti. Allavi bu gelişmenin iki ülke arasındaki ilişkilere olumlu yönde yansıyabileceğini ifade etti.
Ayrıca güvenlik uzmanı Fadıl Ebu Ragif de Şengal’in üç ülkenin sınırlarının kesiştiği bir noktada bulunduğunu vurgulayarak merkezi yönetimin kararlarının sınır güvenliği ile ticari hareketlilik açısından önem taşıdığını söyledi.
Yeniden İnşa Ve Geri Dönüş Süreci Başlayabilecek Mi?
Iraklı yetkililer entegrasyon sonrasında Şengal’de çatışmalarla dolu dönemden yeniden inşa aşamasına geçmeyi hedefliyorlar. Başbakanlık Sözcüsü Sabah en-Numan, Şengal’in dağlık bölgesinin artık Irak ordusunun komuta altında olacağını belirterek kentin yeniden inşasıyla yerinden edilenlerin geri dönüşü için hazırlıkların sürdüğünü açıkladı.
Bununla birlikte kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için sadece güvenlik düzenlemeleri yeterli olmayacak; aynı zamanda yerel yönetimin güçlendirilmesi, Ezidilerin haklarının korunması ile yıllardır çözülemeyen siyasi-idari sorunların çözülmesine de ihtiyaç duyulacak.
Böylelikle 4 bin 165 YBŞ ve YJŞ mensubunun federal güvenlik sistemine dâhil edilmesi, bölgedeki silahlı yapıların geleceği açısından yeni bir dönemi başlatırken; anlaşmanın nasıl uygulanacağı ile bölgenin sivil yönetiminin şekillenmesi önümüzdeki süreçte öne çıkan meseleler olacak.
(Editör: Sibel Yükler)
